Δελτίο Τύπου - 28η Ιανουαρίου - Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων

27/01/2017 Παλαιότητα 148 days
Κατηγορία: Επικαιρότητα

Η 28η Ιανουαρίου έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων (Data Protection / Data Privacy Day). Στην Ευρώπη γιορτάζεται ως Πανευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Δεδομένων (European Data Protection Day – EDPD) και σηματοδοτεί συμβολικά την υπογραφή της Σύμβασης 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2006 για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στην Ε.Ε.


Δελτίο Τύπου - 28η Ιανουαρίου – Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων

Αθήνα, 27-1-2017

Η 28η Ιανουαρίου έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων1 (Data Protection / Data Privacy Day). Στην Ευρώπη γιορτάζεται ως Πανευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Δεδομένων (European Data Protection Day – EDPD)2,3 και σηματοδοτεί συμβολικά την υπογραφή της Σύμβασης 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης4,5 το 2006 για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στην Ε.Ε.

Στη σημερινή ψηφιακή εποχή η καθημερινότητα των πολιτών, των επιχειρήσεων και ολόκληρων των κοινωνιών ρυθμίζεται καθοριστικά από τον τρόπο παραγωγής, αποθήκευσης, επεξεργασίας και μετάδοσης δεδομένων κάθε μορφής, από απλές ενέργειες όπως η επικύρωση εισιτηρίου στο μετρό μέχρι τα βιομετρικά στοιχεία στα σύγχρονα διαβατήρια. Κάθε πακέτο πληροφορίας αποτελεί από μόνο του αγαθό (commodity) και ταυτόχρονα μέσο συναλλαγής με φορείς και υπηρεσίες. Επιπλέον, χαρακτηρίζει με τρόπο συστηματικό, λεπτομερή και σε βάθος χρόνου, κάθε εταιρική οντότητα και κάθε άτομο ξεχωριστά. Επομένως η διασφάλιση της προστασίας και της σωστής χρήσης των δεδομένων αυτών είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας σε κάθε επίπεδο.

Δυστυχώς η εκπαίδευση των πολιτών και η εγρήγορση των θεσμών σε νομοθετικό και εκτελεστικό επίπεδο βρίσκονται ακόμα σε πολύ πρώιμο στάδιο. Μαζικές διαρροές δεδομένων από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς γίνονται δημόσια γνωστές μόνο σε πολύ μικρό ποσοστό6,7,8 και μόνο εφόσον συνοδεύονται από επίσημες καταγγελίες σχετικής οικονομικής απάτης (π.χ. χρήση πλαστών πιστωτικών καρτών). Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη9, το 54% των εταιριών εξακολουθούν να είναι ανέτοιμες και να λειτουργούν εκτός του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, οι πολίτες εξακολουθούν να αγνοούν σε μεγάλο βαθμό ακόμα και τις βασικές οδηγίες προστασίας των δικών τους προσωπικών δεδομένων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη ραγδαία αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών10, υποχρεωτικά πλέον βάσει του πρόσφατου Νόμου11, δημιουργούν συνθήκες εξαιρετικά αυξημένου ρίσκου, όχι μόνο για την κλοπή προσωπικών δεδομένων αλλά και για ηλεκτρονική απάτη.

Δεν είναι ασυνήθιστο ένας χρήστης υπηρεσιών ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking) να χρησιμοποιεί τη φορητή του συσκευή ως μέσο αποθήκευσης αυτόματων κωδικών πρόσβασης και πρόσθετης πιστοποίησης πρόσβασης για τις συναλλαγές (Transaction Authentication Number – TAN) και ταυτόχρονα να έχει ρυθμίσει τη συσκευή αυτή έτσι ώστε να συνδέεται αυτόματα σε οποιοδήποτε ασύρματο δίκτυο (WiFi) εντοπίσει, ακόμα και χωρίς να υπάρχει πρωτόκολλο ασφάλειας/κρυπτογράφησης (WPAx ή έστω WEP). Το αποτέλεσμα είναι οποιασδήποτε να μπορεί όχι μόνο να υποκλέψει τα στοιχεία πρόσβασης κατά τη διάρκεια ηλεκτρονικών συναλλαγών, αλλά να υλοποιήσει πολύ εύκολα, σε οποιοδήποτε σημείο εν κινήσει, επιθέσεις διαμεσολάβησης, παρεμβολής ψευδούς ταυτότητας ή διαμεσολάβησης (man-in-the-middle12 & eavesdropping attacks13) προσποιούμενος το server της τράπεζας. Αντίστοιχα, οι νέες χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες ασύρματων συναλλαγών που εκδίδουν οι τράπεζες μπορεί να έχουν κατά κανόνα πολύ χαμηλό όριο συναλλαγών (τυπικά όχι πάνω από 150 ευρώ), όμως τα πρωτόκολλα αυτόματης ανταλλαγής δεδομένων στις συναλλαγές αποτελούν αποδεδειγμένα σημαντικό ρίσκο για τη διαρροή προσωπικών δεδομένων του κατόχου, σε οποιοδήποτε σημείο βρίσκεται, ακόμα και όταν μετακινείται έχοντας απλά την κάρτα στην τσέπη του14.

Στην Ελλάδα η πρόσφατη τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα περιλαμβάνει αρκετές βελτιώσεις σε σχέση με το ηλεκτρονικό έγκλημα και την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο Διαδίκτυο15. Παρόλα αυτά, όπως έχει επισημανθεί εδώ και πολλούς μήνες από την ΕΠΕ16, τα νομοθετήματα των τελευταίων λίγων ετών έχουν γίνει με ελάχιστη ή καθόλου μελέτη ως προς την προστασία έναντι διαρροών δεδομένων και ηλεκτρονικής απάτης. Ως παράδειγμα, επισημαίνεται η μεγαλύτερη μαζική διαρροή δεδομένων από το TAXIS17 το 2013, για την οποία η ΓΓΠΣ καταδικάστηκε τελεσίδικα από την ΑΠΔΠΧ για βαρύτατη αμέλεια με το μέγιστο προβλεπόμενο πρόστιμο18. Επιπροσθέτως, με την πρόσφατη αναβάθμιση της ΓΓΔΕ σε ανεξάρτητη Αρχή, η ΑΑΔΕ απέκτησε πλήρη και αποκλειστική χρήση των δεδομένων και του λογισμικού του TAXIS (μεταξύ άλλων)19. Αυτό δημιουργεί εν δυνάμει σημαντικό πρόβλημα θεσμικού ελέγχου ως προς πιθανές αντίστοιχες περιπτώσεις διαρροών και παραβιάσεων ασφαλείας, καθώς το υπουργείο Οικονομικών είναι μεν ο εποπτεύον φορέας σε αυτά τα ζητήματα, όμως η ΑΑΔΕ ως ανεξάρτητη Αρχή έχει βάσει Νόμου και κατά προτεραιότητα αυτόνομες εσωτερικές διαδικασίες ελέγχων αντί από εξωτερικό φορέα.

Για την ΕΠΕ το ζήτημα της ψηφιακής ασφάλειας και της ανάδειξής του ως ένα από τα σημαντικότερα στη σύγχρονη Κοινωνία της Πληροφορίας αποτελεί θεσμικό θέμα και στρατηγικό στόχο. Ο πρόσφατος σχολιασμός μας20 ως προς την αναβολή αναβάθμισης ασφάλειας (TLS 1.2) στα συστήματα στη ΓΓΠΣ βοήθησε τελικά στην υλοποίηση, έστω και καθυστερημένα, της ενίσχυσης της ασφάλειας του TAXIS. Ταυτόχρονα, ως ΕΠΕ έχουμε ήδη καταθέσει τις παρατηρήσεις21 μας σχετικά με την υιοθέτηση και ραγδαία ενίσχυση της χρήσης πλαστικού χρήματος και ηλεκτρονικών συναλλαγών, όχι μόνο σε τεχνικό επίπεδο ασφάλειας, αλλά και σε ό,τι αφορά τις σημαντικές επιβαρύνσεις για τους χρήστες. Σε θεσμικό επίπεδο, η ΕΠΕ κατέθεσε σε δημόσια διαβούλευση και πρόσφατα ενσωμάτωσε πλήρως στο Καταστατικό & Εσωτ. Κανονισμό της τον πρώτο Κώδικα Δεοντολογίας για την Πληροφορική (ΚΔΠ)22,23 στην Ελλάδα. Σημαντικό παράγοντα στον ΚΔΠ και πρώτο ως προτεραιότητα, πέρα και πάνω από οτιδήποτε άλλο, έχει τεθεί το δημόσιο συμφέρον (“public good”) - μέρος του οποίου είναι σαφέστατα και η προστασία των προσωπικών δεδομένων όλων των πολιτών, τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και σε σχέση με όποιο δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό τα διαχειρίζεται.

Ως ΕΠΕ εξακολουθούμε να στηρίζουμε κάθε προσπάθεια ανάδειξης του ζητήματος της ψηφιακής ασφάλειας, της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της εγρήγορσης πολιτών και φορέων προς αυτή την κατεύθυνση. Παραμένουμε στη διάθεση όλων, ως επιστημονικά και τεχνικά αρμόδιος φορέας, για αντίστοιχες δράσεις.

Το Διοικητικό Συμβούλιο
της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας

URL: http://www.epe.org.gr, mailto:info<στο>epe.org.gr

1 https://en.wikipedia.org/wiki/Data_Privacy_Day

2 http://www.coe.int/en/web/portal/28-january-data-protection-day

3 https://secure.edps.europa.eu/EDPSWEB/edps/EDPS/Events

4 http://www.coe.int/en/web/portal/28-january-data-protection-day-factsheet

5 https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680078b37

6 http://www.reuters.com/article/us-britain-banks-cyber-idUSKBN12E0NQ

7 https://eandt.theiet.org/content/articles/2016/10/uk-banks-under-constant-cyber-attack-but-dont-report-incidents/

8 https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/4th_card_fraud_report.en.pdf

9 http://www.sepe.gr/gr/research-studies/article/8290518/oi-mises-etaireies-anetoimes-gia-to-neo-geniko-kanonismo-prostasias-dedomenon/

10 http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Statistics/paymentsystems/cards.aspx

11 Ν.4446/2016, ΦΕΚ 240 A'/22.12.2016 - https://is.gd/sLHl6O

12 https://en.wikipedia.org/wiki/Man-in-the-middle_attack

13 https://technet.microsoft.com/en-us/library/cc959354.aspx

14 http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2948212/Will-victim-digital-pickpockets-Hacker-reveals-easy-steal-credit-card-numbers-air-SECONDS.html

15 https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=11217&cHash=9a759d621ed4cc069d8db3eacd38efec

16 https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=9181&cHash=54c1d1c803e4305fafc8bba26cc654cc

17 “Σοβαρές ελλείψεις στο σύστημα προστασίας δεδομένων” (Καθημερινή, 13/9/2015) -- http://is.gd/crWcDG

18 ΑΠΔΠΧ απόφαση 98/2013: Γ/ΕΞ/5276, 9-8-2013.

19 Ν.4389/2016 (ΦΕΚ 94Α'/27-5-2016), άρθρο 37: “Διαχείριση δεδομένων και συστημάτων” -- http://www.et.gr/images/stories/2016/fek_a94_2016/20160100094.pdf

20 https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=11362&cHash=df983fde80f8b0a00ebb48d22da65fed

21 https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=11248&cHash=ef64993ad1af9fb97e00808ad8f362e2

22 https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=11187&cHash=8cbc9a8a1bdc6e90f0e48a4e2c6599a6

23 “Κώδικας Δεοντολογίας Πληροφορικών” (ΕΠΕ) -- https://is.gd/Zc16ri